Аймақ туралы

• Аймақ келбеті
• Табиғаты мен көрікті жерлері
• Мәдениеті мен тарихы
• Экономикалық әлеуеті

Аймақ келбеті

Алматы облысы – Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы стратегиялық маңызы жоғары аймақ. Облыс Жетісу және Жамбыл облыстарымен, сондай-ақ Қырғыз Республикасы мен Қытай Халық Республикасымен шектеседі. Мұндай орналасу бұл аумақты халықаралық және аймақаралық байланыстардың маңызды торабына айналдырып отыр.

Облыс аумағы арқылы елімізді Орталық Азия және Қытаймен жалғайтын ірі автомобиль және теміржол бағыттары өтеді. Бұл – көлік, логистика және сауда салаларының тұрақты дамуына серпін беретін негізгі артықшылықтардың бірі.

2022 жылдан бастап облыстың әкімшілік орталығы – Қапшағай қаласына тарихи есімі қайтарылып, Қонаев қаласы атанды. Ал 2024 жылы Жетіген ауылының негізінде жаңа облыстық маңызы бар қала – Алатау құрылды. Қонаев пен Алатау қалалары қазіргі таңда облыстың басқару, көлік және әлеуметтік-экономикалық жүйесінде маңызды орын алады.

Алматы облысының жалпы аумағы 223 мың шаршы шақырымнан асады. Мұнда 1,5 миллионнан астам халық тұрады. Тұрғындардың басым бөлігін қазақтар құрайды, дегенмен аймақта түрлі этностар бейбіт өмір сүріп, көпұлтты мәдени орта қалыптасқан. Бұл өз кезегінде тілдік алуандықта, тұрмыс-салтта және мәдени дәстүрлерде көрініс табады.

Облыс әкімшілік тұрғыдан тоғыз аудан мен екі облыстық маңызы бар қала – Қонаев пен Алатаудан тұрады.

Табиғаты мен көрікті жерлері

Алматы облысы – Қазақстандағы табиғаты ең бай әрі көз тартар аймақтардың бірі. Мұнда асқар тау мен мөлдір көл, кең жазық пен терең шатқал, шұрайлы жайлау мен ну орман қатар орналасқан. Табиғи көрікті жерлердің көпшілігі ірі елді мекендерге жақын, жол қатынасы жақсы дамыған.

Аймақтың басты табиғи нысандарына мыналар жатады:

• Көлсай көлдері – тау етегінде орналасқан үш табиғи көл. Қарағайлы орманмен қоршалған бұл көлдер аймақтың туристік символына айналған.
• Шарын шатқалы – ғасырлар бойы жел мен жауын қалыптастырған ерекше жартас құрылымдары сақталған табиғи қорық. Ең танымал бөлігі – «Қамалдар аңғары».
• Үлкен Алматы көлі – Зайсан Алатауының баурайындағы мұздық текті көл. Алматыға жақын орналасуы – оны демалушылар арасында танымал етті.
• Ассы жайлауы – альпілік табиғатымен танымал, мұнда жайлаудағы тұрмыс, обсерватория және жол талғамайтын бағыттар кездеседі.
• Қапшағай су қоймасы – жағажай демалысы, балық аулау мен су ойын-сауықтары үшін танымал аймақ.
• Жоңғар Алатауы ұлттық паркі – ерекше қорғалатын табиғи аумақ, мұздықтар мен сирек кездесетін жануарлар мекені. Экотуризм үшін үлкен әлеуетке ие.

Аймақтың табиғи байлығы, маусымдық бағыттардың молдығы және Алматы қаласына жақындығы – оны ішкі туризмнің негізгі орталықтарының біріне айналдырды. Бұл тақырып Qonaev Media эфирінде жүйелі түрде қамтылып, көрермен назарына фоторепортаждар, деректі фильмдер мен арнайы жобалар арқылы ұсынылады.

Мәдениеті мен тарихы

Алматы облысының тарихи-мәдени мұрасы – ғасырлар қойнауынан сыр шертетін асыл қазына. Аймақ аумағынан табылған сақ дәуірінің қорғандары, ортағасырлық қалашықтар, Ұлы Жібек жолының іздері мен дәстүрлі сәулет үлгілері – барлығы ұлт тарихының шынайы куәгері.

Басты археологиялық нысандар қатарында:

• Талхиз, Ақтам, Қайнар қалашықтары,
• Сақ қорғандары,
• Тамғалы петроглифтері бар. Соңғысы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген.

Мұнымен қатар, аймақта музейлер, мәдениет үйлері, көркемсурет мектептері мен қолөнер шеберханалары жұмыс істейді. Әсіресе Есік, Талғар, Қонаев қалаларында мәдени ошақтардың белсенділігі жоғары.
Бүгінгі мәдени өмір көпқабатты әрі этномәдени әртүрлілікпен ерекшеленеді. Қазақ дәстүрлерімен қатар аймақта ұйғыр, орыс және басқа этностардың мәдени жобалары дамып келеді. Бұл – тілді, мерекелерді, ұлттық тағамдарды және өнер туындыларын әрлеп, көпшілікке ортақ бай рухани кеңістік қалыптастырады.

Жыл бойына облыс аумағында ұлттық мерекелер, фольклорлық фестивальдер, жәрмеңкелер, айтыстар мен өнер ұжымдарының концерттері ұйымдастырылады. Бұл мәдени іс-шаралар жергілікті билік пен тұрғындар бастамасымен жүзеге асады.

Мәдениет пен тарих – бұл тек мұражай экспонаттары емес, аймақ тұрғындарының күнделікті өмір салтының бөлінбес бөлшегі.

Экономикалық әлеуеті

Алматы облысы – Қазақстан экономикасының маңызды тіректерінің бірі. Аймақ ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, құрылыс және көлік-логистика салаларымен ерекшеленеді. Географиялық орналасуы мен Алматы қаласына жақындығы – сауда мен инвестицияға мол мүмкіндік береді.

Ауыл шаруашылығы – аймақ экономикасының негізі. Әр ауданда жылыжай кешендері, сүт және ет өнімдерін өндіретін шаруашылықтар, жеміс-жидек пен дәнді дақыл өсіретін агробірліктер жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу саласы да қарқынды дамып келеді.

Өнеркәсіп саласында құрылыс материалдары, азық-түлік және тоқыма өнімдерін шығаратын кәсіпорындар бар. Олардың көпшілігі экспортқа бағытталған. Аймақта индустриялық аймақтар мен кластерлер қалыптасып, жергілікті өндірісті дамытуға ықпал етуде.

Аймақ халықаралық көлік дәліздеріндегі маңызды логистикалық торап болып табылады. Атап айтқанда, «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» дәлізі осы аумақ арқылы өтеді. Қойма кешендері, кедендік терминалдар мен «Нұр Жолы» өткізу бекеті осында орналасқан.

Құрылыс саласы – облыстың қарқынды дамып келе жатқан бағыттарының бірі. Қонаев пен Алатау қалаларында және Алматы маңындағы елді мекендерде жаңа тұрғын үй, сауда нысандары салынып жатыр. Бұл жобалар мемлекеттік бағдарламалар мен жеке инвестициялар аясында жүзеге асырылуда.

Аймақта шағын және орта бизнесті қолдау тетіктері енгізіліп, мемлекеттік-жекеменшік серіктестік дамуда. Экологиялық жобалар мен агротехнологиялық бастамалар да қолға алынып жатыр. Басты перспективалық бағыттар қатарында – агроөңдеу, логистика, ішкі туризм, құрылыс пен жасыл энергетика бар.